29 Οκτωβρίου 2017

Μια διαφορετική οπτική για την κατανόηση της καταλανικής διαμάχης

Ο καταλανισμός ανοίγει σημαντικά ζητήματα στο ισπανικό πολιτικό σκηνικό, αλλά περιλαμβάνει μεγάλες και άλυτες αντιφάσεις. Αποφεύγοντας τις απλουστευτικές αναλύσεις περί εθνικισμού, οφείλουμε να μελετήσουμε τον καταλανισμό σε όλη την πολυπλοκότητα του, να αναγνωρίσουμε τους περιορισμούς του και να διερευνήσουμε τα πεδία αγώνα που ανοίγει.

Θοδωρής Καρυώτης
Οκτώβριος 2017

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, η τοπική κυβέρνηση της Καταλονίας μόλις έχει διακηρύξει την ανεξαρτησία της, ή όπως λένε οι ίδιοι οι καταλανιστές, την «ρεπούμπλικα». Από την πλευρά της η κεντρική κυβέρνηση της Μαδρίτης έχει ενεργοποιήσει το άρθρο 155 του Συντάγματος, καταλύοντας την αυτοκυβέρνηση της περιοχής, καθαιρώντας όλους τους τοπικούς άρχοντες και αναλαμβάνοντας κεντρική διαχείριση όλων των θεσμών μέχρι τις εκλογές που προκηρύχτηκαν για τις 21 Δεκεμβρίου. Η κατάσταση δείχνει να οδηγείται στην κλιμάκωση: από τη μία, η κεντρική κυβέρνηση έχει αρχίσει ήδη να αναπτύσσει τα σώματα ασφαλείας και να χρησιμοποιεί το ποινικό σύστημα για να επιβάλει το άρθρο 155 – στους 1000 τραυματίες της 1ης Οκτωβρίου έχουν προστεθεί ήδη μια πενηντάδα δικογραφίες με εκατοντάδες κατηγορούμενους, και δύο πολίτες προφυλακισμένοι με την κατηγορία της «ενθάρρυνσης της κινητοποίησης»• από την άλλη, η καταλανική κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να προχωρήσει στην «ίδρυση» του ανεξάρτητου κράτους, παρόλο που τυπικά δεν έχει πια καμία εξουσία και το μόνο μέσο που έχει στην διάθεση της είναι η λαϊκή κινητοποίηση.
Ελευθεριακοί και αριστεροί ριζοσπάστες παρακολουθούν με αμηχανία τη διαμάχη. Τι έχει συμβεί, αναρωτιέται για παράδειγμα ο αναρχικός Τομάς Ιμπάνιεθ, ώστε κάποια από τα μαχητικότερα τμήματα της κοινωνίας να έχουν περάσει από τον αγώνα ενάντια στην καταλανική άρχουσα τάξη σε συμμαχία μαζί της; Προφανώς ο καταλανικός εθνικισμός υποκινείται από την θέληση των πολιτικών και οικονομικών ελίτ για μεγαλύτερο μερίδιο εξουσίας. Εξίσου προφανές είναι ότι οποιαδήποτε έκκληση για εθνική ενότητα απέναντι στον «εχθρό» έχει ως αποτέλεσμα την εμπλοκή των υποτελών τάξεων στα παιχνίδια εξουσίας των ισχυρών και στην απομάκρυνση από την προοπτική μιας διεθνιστικής χειραφέτησης.
Οπωσδήποτε η λαϊκή κινητοποίηση γύρω από μια εθνική ταυτότητα δεν μπορεί να έχει πραγματικά χειραφετητικά αποτελέσματα, αφού γεννάει ένα "μέσα" και ένα έξω, ένα "εμείς" και ένα "οι άλλοι". Όχι μόνο διαιρεί τις υποτελείς τάξεις με τεχνητές διαχωριστικές γραμμές, αλλά και δεν αφήνει περιθώριο για αμφισημία, αντιπαράθεση ή σύγκρουση μέσα στο «εθνικό μπλοκ»• νομιμοποιεί έτσι και διευκολύνει την εκμετάλλευση των υποτελών τάξεων από τις εθνικές ελίτ.
Όσο προφανείς είναι οι παραπάνω αναλύσεις, άλλο τόσο ανεπαρκείς είναι για την κατανόηση της πραγματικής δυναμικής και προοπτικής του κινήματος ανεξαρτησίας της Καταλονίας, αφού δεν έχουν σαν αφετηρία μια ανάγνωση των πραγματικών διλλημάτων και συνθηκών που αντιμετωπίζουν, τόσο συγχρονικά όσο και διαχρονικά, τα κοινωνικά κινήματα στην Καταλονία. Θα κάνω εδώ μια απόπειρα να προσφέρω 5 «αιρετικές» ιδέες για μια διαφορετική κατανόηση της διαμάχης:

18 Οκτωβρίου 2017

The Right to the City in an Age of Austerity

In Greece, resistance to austerity comprises a mosaic of struggles for a right to the city, conceived as the collective self-determination of everyday life.

Theodoros Karyotis
First published in ROAR Magazine, Issue #6

When talking about Greece and “the crisis,” it is easy to fall in the trap of “Greek exceptionalism.” After all, it is through essentializing orientalist narratives that austerity and structural adjustment have been justified: the Greeks are corrupt, lazy and crisis-prone, and they should be adapted and civilized for their own good. There is a flipside to the orientalist gaze, however, which ascribes extraordinary qualities to the other: the Greeks have a surplus of collectivism, revolutionary zeal or solidarity, which makes them more likely to organize and resist.

Both these narratives prevent us from seeing that the conditions that brought about the “Greek crisis” are prevalent in many parts of the world, that capital is moving towards policies of exclusion and dispossession even in the capitalist center, and that resistance is not the prerogative of southern peoples, but will soon be the only reasonable response even in the north. In fact, the “Greek crisis” is neither “Greek” — since it is only a symptom of the shift of global capitalism towards a new regime of accumulation based on shock and dispossession — nor is it a “crisis” in the sense of an extraordinary event. Instead, it represents a new normality that threatens to shake the very foundations of social coexistence. Nevertheless, Greece has been a privileged spot for observing how this global paradigm shift plays out within the boundaries of a single nation-state.

To understand the inner workings of the “accumulation by dispossession” regime, we would have to focus our analysis not only on macroeconomics, negotiations, elections, referendums, protests and other spectacular events, but also — and especially — on the micro-level of everyday life in the city. The urban space is always a crystallization of broader relations of power; it is constantly formed and reformed by political and economic powers to ensure the control of the populations inhabiting it, facilitate their exploitation or exclusion, and constrain their possibilities of empowerment. The urban space, however, can also become a place of coexistence — a place where social bonds and communities are formed, where commons emerge. Ultimately, it can become a place of resistance and self-determination, a place of inclusion; inclusion not only in the sense of formal rights granted by an instance of power, but in the sense of full participation of all different identities and subjects in political, economic and social life.

Land grabbing, useless infrastructure works, gentrification and urban renewal, commodification of basic human needs such as housing, food, water and healthcare, evictions and displacement, xenophobia, militarization and increased surveillance are central elements of the policies of dispossession, implemented within the urban space at the expense of the popular classes. Resistance to these policies comprise a mosaic of struggles for a “right to the city,” conceived not as a guarantee of individual resources or opportunities, but as an affirmation of the collective self-determination of everyday life.

A BRIEF HISTORY OF URBAN SPACE IN GREECE

To make sense of the urban struggles that have proliferated in Greece since 2008, we should understand the process of formation of Greece’s cities in the second half of the twentieth century. Greek cities burgeoned in the 1950s when rapid industrialisation combined with the destruction and animosity left behind by the Civil War (1946-1949) drove rural populations to the urban centers. Lax planning laws, along with a legal arrangement that allowed small property owners to erect high-rise buildings — ultimately at the benefit of constructors and their political patrons — are factors that determine the urban landscape to this day.