Άδεια σπίτια, άστεγοι άνθρωποι: η πολιτική οικονομία της στεγαστικής κρίσης

Θοδωρής Καρυώτης

εισήγηση στην εκδήλωση

“Στέγαση: Δικαίωμα ή εμπόρευμα;”

Θεσσαλονίκη,

Μάιος 2023

1. Το ελληνικό καθεστώς ιδιοκτησίας, η μεταρρύθμισή του και η παγκόσμια στροφή στην αντιμετώπιση της κατοικίας

Το ελληνικό καθεστώς ιδιοκτησίας 

Αντίθετα με τον Ευρωπαϊκό Βορρά, όπου υλοποιήθηκαν τεράστια κατασκευαστικά και στεγαστικά προγράμματα, το ελληνικό κράτος, όπως και άλλα στη Ν.Ευρώπη, δεν εφάρμοσε ολοκληρωμένες στεγαστικές πολιτικές μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αντίθετα, η ιδιοκατοίκηση υπήρξε ιστορικά η μόνη οδός προς τη στεγαστική ασφάλεια. Η ιδιοκατοίκηση γενικεύτηκε μέσω ενός μοντέλου άτυπης ανοικοδόμησης, οικογενειακής ευθύνης και μικρής κλίμακας ιδιωτικής πρωτοβουλίας – αυτό που όλες γνωρίζουμε ως αντιπαροχή. 

Οι πλειστηριασμοί ακινήτων ως μαζική υφαρπαγή πλούτου

Θοδωρής Καρυώτης 

Πρώτη δημοσίευση στο Αυτολεξεί

 

Η 26η Ιανουαρίου, είναι μια σημαντική μέρα στην επιχείρηση μαζικής υφαρπαγής κατοικιών που έχει βάλει μπρος η κυβέρνηση, αφού ο Άρειος Πάγος εξετάζει το αν οι εταιρίες διαχείρισης («servicers») των τιτλοποιημένων κόκκινων δανείων που τα funds αγόρασαν σε εξευτελιστικές τιμές από τις τράπεζες έχουν δικαίωμα να διενεργούν πλειστηριασμούς των υποθηκευμένων ακινήτων – κάτι που ο νόμος 3156/2003, βάσει του οποίου έχουν τιτλοποιηθεί τα δάνεια, δεν προβλέπει. Για να μην υπάρξει σύγχυση, οι «servicers» είναι Α.Ε. με τη συμμετοχή τραπεζών και funds – πρόκειται για τους ίδιους οργανισμούς με άλλο νομικό προσωπείο.

Ενημέρωση σχετικά με την συνάντηση του Ευρωπαϊκού Συνασπισμού Δράσης για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Πόλη στην Αθήνα, 2-6 Νοεμβρίου 2022

Θοδωρής Καρυώτης

παρέμβαση στην εκδήλωση

“Στεγαστική κρίση, ενεργειακή φτώχεια: πόλη, αιτήματα, αγώνες”

Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος 2022

Ο Ευρωπαϊκός Συνασπισμός Δράσης για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Πόλη είναι ένα δίκτυο κινημάτων από διάφορες πόλεις σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Σκοπός του δικτύου είναι η ανάληψη κοινής δράσης και η διαμόρφωση κοινών θέσεων σε ζητήματα στέγασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Καταστατική του αρχή αποτελεί η ανεξαρτησία από κρατικούς θεσμούς και πολιτικά κόμματα.

Τα μέλη του δικτύου είναι ομάδες βάσης με έμφαση στην τοπική δράση και αλληλοβοήθεια, που κινητοποιούνται για τα δικαιώματα των ενοικιαστών και την υπεράσπιση των καταλήψεων στέγης, καθώς και ενάντια στους πλειστηριασμούς και κατασχέσεις κατοικιών, την αστεγία, τον εξευγενισμό των αστικών γειτονιών, τον εκτοπισμό των κατοίκων, τις βραχυχρόνιες μισθώσεις κ.α. Αφετηρία τους είναι η κοινή κριτική στο νεοφιλελεύθερο μοντέλο που σε διαφορετικές παραλλαγές εφαρμόζεται σε όλη την ΕΕ, και συνεπάγεται την αυξανόμενη εμπορευματοποίηση της κατοικίας, την απορρύθμιση της κτηματαγοράς και της διείσδυσης του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου σε αυτήν, την άνοδο της τουριστικοποίησης, τη μείωση των δημόσιων επενδύσεων. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Συνασπισμό Δράσης, οι πολιτικές αυτές, σε συνδυασμό με την αποδυνάμωση των στεγαστικών πολιτικών, έχουν προκαλέσει τη ραγδαία αύξηση των ενοικίων και των τιμών των κατοικιών, έχουν δυσχεράνει την πρόσβαση στη στέγη για τους οικονομικά αδύναμους, και έχουν εντείνει τις εξώσεις, την υφαρπαγή κατοικιών και την αστεγία.

Στεγαστικά παράδοξα και αδιέξοδα: το περίγραμμα της στεγαστικής κρίσης στην Ελλάδα

Θοδωρής Καρυώτης

εισήγηση στην εκδήλωση

“Εξώσεις και νέοι αγώνες για τη στέγη”

Θεσσαλονίκη, 

Ιούνιος 2021

Η κατοικία στην Ελλάδα παρουσιάζει ένα παράδοξο. Ενώ το δικαίωμα στην στέγη αναγνωρίζεται εμμέσως στο Σύνταγμα (άρθρο 21.4: «4. H απόκτηση κατοικίας από αυτούς που την στερούνται ή που στεγάζονται ανεπαρκώς αποτελεί αντικείμενο ειδικής φροντίδας του Kράτους») αλλά και από την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η κατοικία είναι διαχρονικά ένα ζήτημα που δεν εμφανίζεται στο δημόσιο διάλογο, ούτε βρίσκεται ανάμεσα στα αιτήματα των κοινωνικών κινημάτων και των πολιτικών κομμάτων. Αυτό συμβαίνει επειδή η κατοικία θεωρείται προσωπικό και οικογενειακό ζήτημα. Όχι μόνο δεν υπάρχει απαίτηση από το κράτος να παρέμβει για να εξασφαλίσει στέγη σε όλους, αλλά και η παρέμβαση του κράτους σε αυτόν τον τομέα θεωρείται ανεπιθύμητη, αφού η γενίκευση της μικροϊδιοκτησίας στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα προκαλεί δυσπιστία απέναντι στην παρέμβαση του κράτους σε ιδιοκτησιακά ζητήματα για ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού.